بانک مرکزی روسیه (Bank of Russia) در گزارشی تازه اعلام کرد که ۲۶۰۰ کیف پول ارز دیجیتال را به دلیل فعالیت‌های غیرقانونی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ شناسایی و در فهرست سیاه قرار داده است. این اقدام بخشی از تلاش‌های مسکو برای ایجاد یک سیستم نظارتی گسترده داخلی است. جالب اینجاست که هم‌زمان با تشدید کنترل‌های داخلی بر بیت کوین و سایر دارایی‌های دیجیتال، دولت روسیه از همین ابزار برای دور زدن تحریم‌های مالی غرب و تسویه حساب‌های بین‌المللی استفاده می‌کند.
فهرست سیاه ۲۶۰۰ کیف پول در روسیه؛ چرا و چگونه؟
فهرست مطالب
سیستم نظارتی جدید روسیه به جای مسدود کردن مستقیم کیف پول‌ها در بلاک چین، آن‌ها را به حساب‌های بانکی و درگاه‌های پرداخت متصل می‌کند. به محض شناسایی یک تراکنش مشکوک، هشداری برای بانک‌های روسی صادر شده و دسترسی فرد به سیستم مالی فیات قطع می‌شود. این رویکرد دوگانه نشان می‌دهد که روسیه ارز دیجیتال را زمانی که به سمت خارج (برای تجارت با کشورهایی مانند چین و هند) نشانه می‌رود، یک «سلاح» و زمانی که در داخل کشور استفاده می‌شود، یک «تهدید» تلقی می‌کند.
تغییر تاکتیک کلاهبرداران و رشد استیبل کوین‌ها در روسیه
داده‌های بانک مرکزی روسیه نشان می‌دهد که اگرچه تعداد پرونده‌های شناسایی شده نسبت به سال‌های گذشته کاهش ۳۱ درصدی داشته، اما این به معنای نابودی فساد نیست؛ بلکه کلاهبرداران به لایه‌های عمیق‌تر زیرساخت‌های کریپتویی نفوذ کرده‌اند. در حال حاضر، ۷۴ درصد از طرح‌های پانزی در روسیه از ارز دیجیتال برای جذب سرمایه استفاده می‌کنند. همچنین استفاده از تتر (USDT) برای وام‌دهی غیرقانونی دو برابر شده است، زیرا شهروندان به دنبال جایگزینی برای دلار هستند که تحت تأثیر تحریم‌ها قرار نگیرد.
الگوی مشابه در اقتصادهای نوظهور
این رویکرد روسیه تنها به این کشور محدود نمی‌شود. چین و هند نیز الگوی مشابهی را دنبال می‌کنند؛ یعنی ایجاد زیرساخت‌های نظارتی شدید در داخل و در عین حال تشویق به استفاده از ارز دیجیتال برای تسویه حساب‌های فرامرزی جهت کاهش وابستگی به دلار آمریکا. این کشورها با رصد دقیق کانال‌های تلگرام و شبکه‌های اجتماعی، هرگونه فعالیت اقتصادی دیجیتال خارج از کنترل دولت را سرکوب می‌کنند تا قدرت متمرکز خود را حفظ نمایند
نکته مهم درباره این فهرست سیاه این است که مسکو کیف پول‌ها را مستقیماً در بلاک چین مسدود نمی‌کند. بلاک چین یک شبکه غیرمتمرکز است و هیچ بانک مرکزی نمی‌تواند به تنهایی تراکنش‌های آن را متوقف کند. کاری که روسیه انجام می‌دهد، قطع کردن پل میان دارایی دیجیتال و سیستم مالی رسمی است: کیف پول به حساب بانکی و درگاه پرداخت متصل می‌شود و به محض شناسایی تراکنش مشکوک، هشدار به بانک‌ها ارسال و دسترسی فرد به ریال و شبکه پرداخت داخلی قطع می‌شود.
این روش از نظر اجرایی ساده‌تر و سریع‌تر از مسدودسازی روی زنجیره است، اما محدودیت‌های خود را دارد. فردی که خارج از سیستم بانکی روسیه فعالیت می‌کند یا از صرافی‌های خارجی استفاده می‌کند، ممکن است از دام این کنترل‌ها خارج شود. به همین دلیل، اثربخشی فهرست سیاه به همکاری بانک‌ها، صرافی‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت وابسته است.
داده‌های بانک مرکزی روسیه نشان می‌دهد که کاهش ۳۱ درصدی تعداد پرونده‌های شناسایی‌شده به معنای کاهش جرائم نیست. کلاهبرداران به لایه‌های عمیق‌تر زیرساخت‌های کریپتویی نفوذ کرده‌اند و ۷۴ درصد از طرح‌های پانزی در روسیه اکنون از ارز دیجیتال برای جذب سرمایه استفاده می‌کنند. همچنین استفاده از تتر برای وام‌دهی غیرقانونی دو برابر شده است، چون شهروندان به دنبال جایگزینی برای دلار هستند که تحت تأثیر تحریم‌ها قرار نگیرد.
این دوگانگی، هسته اصلی سیاست روسیه را نشان می‌دهد: ارز دیجیتال زمانی که به سمت خارج و برای تجارت با کشورهایی مانند چین و هند می‌رود، ابزاری راهبردی است؛ اما زمانی که در داخل کشور استفاده می‌شود، تهدیدی برای کنترل مالی تلقی می‌شود. برای کاربران و صرافی‌ها، پیام عملی این است که ریسک انطباق در روسیه دیگر فقط به تحریم‌های غرب محدود نمی‌شود و ممکن است از سمت مقررات داخلی مسکو نیز بیاید.
بیشتر بخوانید: تتر: ۵۵۰ میلیون دلار از دارایی‌های ایران را در سال ۲۰۲۶ مسدود کردیم
برای مقایسه با رویکرد نهادهای مالی دیگر به دارایی‌های دیجیتال، گزارش‌های بخش مالی رویترز را نیز ببینید.
بانک مرکزی روسیه چند کیف پول را در فهرست سیاه قرار داد؟
طبق این گزارش، ۲۶۰۰ کیف پول ارز دیجیتال در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به دلیل فعالیت‌های غیرقانونی شناسایی و در فهرست سیاه قرار گرفتند.
این فهرست سیاه چگونه اعمال می‌شود؟
روسیه کیف پول‌ها را مستقیماً در بلاک چین مسدود نمی‌کند. سیستم جدید کیف پول را به حساب بانکی و درگاه پرداخت متصل می‌کند و به محض شناسایی تراکنش مشکوک، به بانک‌ها هشدار می‌دهد و دسترسی فرد به سیستم مالی فیات قطع می‌شود.
چرا روسیه هم‌زمان ارز دیجیتال را محدود و استفاده می‌کند؟
مسکو ارز دیجیتال را زمانی که برای تجارت با کشورهایی مانند چین و هند به سمت خارج می‌رود ابزاری راهبردی می‌داند، اما زمانی که در داخل کشور استفاده شود آن را تهدیدی برای کنترل مالی تلقی می‌کند.
وضعیت کلاهبرداری با ارز دیجیتال در روسیه چگونه است؟
تعداد پرونده‌های شناسایی‌شده ۳۱ درصد کاهش یافته، اما کلاهبرداران به لایه‌های عمیق‌تر نفوذ کرده‌اند. ۷۴ درصد طرح‌های پانزی در روسیه از ارز دیجیتال استفاده می‌کنند و وام‌دهی غیرقانونی با تتر دو برابر شده است.
جمع‌بندی
فهرست سیاه ۲۶۰۰ کیف پول نشان می‌دهد روسیه کنترل داخلی بر دارایی‌های دیجیتال را تشدید کرده است، اما همان ابزار را برای تسویه‌های بین‌المللی و دور زدن تحریم‌ها به کار می‌برد. این رویکرد دوگانه، ریسک‌های تازه‌ای برای کاربران و صرافی‌ها ایجاد می‌کند.