اتریوم پس از تکمیل ارتقای مهم فوساکا، حالا خود را برای جهش بحث‌برانگیز ۲۰۲۶ آماده می‌کند؛ مرحله‌ای که با ارتقای گلامستردام (Glamsterdam) قرار است قدرت بازیگران بزرگ بازار را به‌طور ساختاری کاهش دهد. ویتالیک بوترین ضمن تمجید از فوساکا آن را «ناقص» خواند و تأکید کرد مسیر مقیاس‌پذیری واقعی هنوز ادامه دارد.
فهرست مطالب
ارتقای جنجالی ۲۰۲۶ اتریوم؛ از فوساکا تا گلامستردام
در این گزارش مسیر اتریوم از فوساکا تا گلامستردام و سپس ارتقاهای Verge، Purge و Splurge مرور می‌شود؛ مسیری که به گفته تیم توسعه، تعیین می‌کند شبکه در سال‌های آینده چقدر می‌تواند بدون از دست دادن تمرکز، تراکنش پردازش کند.
فوساکا چه تغییری ایجاد کرد؟
فوساکا که ۳ دسامبر فعال شد، مهم‌ترین گام اتریوم برای افزایش ظرفیت داده است. این آپدیت با تکیه بر سیستم جدید PeerDAS به لایه دوم‌ها اجازه می‌دهد حجم بسیار بیشتری از داده‌های فشرده تراکنش را بدون نیاز به دانلود کامل توسط هر نود منتشر کنند. این ساختار پس از مرج (Merge)، دِنکون و پکترا بزرگ‌ترین افزایش پهنای داده اتریوم محسوب می‌شود؛ اما بوترین هشدار می‌دهد که هنوز سه چالش اساسی باقی است:
- پردازش ترتیبی تراکنش‌ها
- خطر تمرکز بلوک‌سازها
- محدودیت یک مم‌پول جهانی
به بیان ساده، فوساکا ظرفیت حمل داده را بالا می‌برد، اما تا زمانی که ترتیب اجرای تراکنش‌ها و سازوکار ساخت بلوک اصلاح نشود، این ظرفیت به‌تنهایی گلوگاه‌های اصلی شبکه را برطرف نمی‌کند. همین نکته دلیل اصلی آن است که تیم‌های کلاینت از هم‌اکنون نگاه‌ها را به ارتقای بعدی دوخته‌اند.
گلامستردام؛ ارتقایی برای شکستن انحصار بلوک‌سازها
ارتقای بعدی اتریوم در ۲۰۲۶ با نام Glamsterdam معرفی شده است. مهم‌ترین ویژگی آن «جداسازی درون‌پروتکلی سازنده و پیشنهاددهنده بلاک» یا ePBS است؛ تغییری که ساخت بلوک را از شرکت‌های بزرگ و متمرکز به‌طور رسمی به داخل پروتکل منتقل می‌کند. با افزایش داده‌ها در فوساکا، بلوک‌سازهای فعلی قدرت بیشتری می‌گرفتند و ePBS قرار است جلوی این انحصار را بگیرد.
در کنار آن، «فهرست‌های دسترسی در سطح بلاک» معرفی خواهد شد؛ سازوکاری که از سازنده بلاک می‌خواهد پیش از اجرای تراکنش‌ها مشخص کند کدام بخش‌های وضعیت شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. به گفته تیم‌های کلاینت، این قابلیت مسیر را برای پردازش موازی و افزایش ظرفیت اجرایی آینده باز می‌کند.
این دو تغییر در واقع دو روی یک سکه‌اند: ePBS مسئولیت ساخت بلوک را از بازیگران بیرونی به پروتکل برمی‌گرداند و فهرست‌های دسترسی زمینه لازم برای اجرای موازی تراکنش‌ها را فراهم می‌کنند. اگر هر دو با هم اجرا شوند، اتریوم می‌تواند بدون تکیه بر چند شرکت بزرگ، ظرفیت اجرایی خود را بالا ببرد.
مسیر بعدی اتریوم: Verge، Purge و Splurge
پس از Glamsterdam، نوبت به ارتقای Verge می‌رسد که با استفاده از Verkle Treeها ذخیره‌سازی وضعیت شبکه را سبک‌تر و تأیید بلوک‌ها را ساده‌تر می‌کند. Purge نیز با حذف داده‌های تاریخی و کاهش بدهی فنی، اجرای نود را آسان‌تر خواهد کرد. Splurge مجموعه اصلاحات نهایی برای بهبود تجربه کاربران و توسعه‌دهندگان، از جمله ارتقای حساب‌ها و مقابله با MEV است.
چشم‌انداز نهایی طبق گفته بوترین و لووبین واضح است: تبدیل اتریوم به لایه تسویه جهانی که میلیون‌ها تراکنش در ثانیه را از طریق لایه دوم‌ها پردازش می‌کند، در حالی که همچنان مقیاس‌پذیر، امن و غیرمتمرکز باقی می‌ماند.
ترتیب این ارتقاها نشان می‌دهد تمرکز اتریوم پس از فوساکا از افزایش پهنای داده به سبک‌سازی وضعیت شبکه و ساده‌سازی اجرای نود تغییر می‌کند؛ همان شرطی که به گفته بوترین برای رسیدن به لایه تسویه جهانی لازم است.
جزئیات فنی این مسیر در مرورهای عمومی پروژه، از جمله ویکی‌پدیای اتریوم، قابل پیگیری است.
ارتقای جنجالی ۲۰۲۶ اتریوم چه زمانی اجرا می‌شود؟
در این گزارش، گلامستردام به‌عنوان ارتقای بعدی اتریوم در سال ۲۰۲۶ معرفی شده است. زمان دقیق اجرای آن اعلام نشده و تنها بر نقش ePBS در کاهش نفوذ بلوک‌سازهای بزرگ تأکید شده است.
ePBS دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
ePBS یا جداسازی درون‌پروتکلی سازنده و پیشنهاددهنده بلاک، ساخت بلوک را از شرکت‌های بزرگ و متمرکز به داخل پروتکل منتقل می‌کند. هدف آن جلوگیری از انحصار بلوک‌سازها در شرایطی است که افزایش داده‌های فوساکا می‌توانست قدرت آن‌ها را بیشتر کند.
چرا ویتالیک بوترین فوساکا را «ناقص» خواند؟
بوترین ضمن تمجید از فوساکا تأکید کرد مسیر مقیاس‌پذیری واقعی هنوز ادامه دارد، چون سه چالش پردازش ترتیبی تراکنش‌ها، خطر تمرکز بلوک‌سازها و محدودیت یک مم‌پول جهانی همچنان پابرجاست.
Verge چه تفاوتی با فوساکا دارد؟
فوساکا ظرفیت داده را افزایش می‌دهد، اما Verge با استفاده از Verkle Treeها ذخیره‌سازی وضعیت شبکه را سبک‌تر و تأیید بلوک‌ها را ساده‌تر می‌کند. Purge نیز با حذف داده‌های تاریخی و کاهش بدهی فنی، اجرای نود را آسان‌تر خواهد کرد.
جمع‌بندی
اتریوم با فوساکا گام بلندی در ظرفیت داده برداشته، اما هدف بزرگ‌تر یعنی تبدیل شدن به لایه تسویه جهانی هنوز به گلامستردام و سپس Verge، Purge و Splurge گره خورده است. تا آن زمان، تمرکز بازار روی جزئیات ePBS و فهرست‌های دسترسی خواهد بود؛ همان بخش‌هایی که تعیین می‌کنند قدرت بلوک‌سازها واقعاً کاهش می‌یابد یا نه.
بیشتر بخوانید: تلاش توسعه‌دهندگان اتریوم برای مخفی‌سازی تراکنش‌ها از ربات‌های مخرب